28 lipca 1914 roku Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii. Ta decyzja uruchomiła lawinę wydarzeń, które doprowadziły do wybuchu I wojny światowej – konfliktu, jaki pochłonął miliony istnień i zmienił oblicze Europy. Choć pierwsze strzały padły na Bałkanach, ich echo bardzo szybko dotarło również na Kresy dawnej Rzeczypospolitej.
Ziemie dzisiejszej Litwy, Białorusi i Ukrainy znalazły się na trasie wielkich armii. Front wielokrotnie przetaczał się przez Grodno, Brześć, Baranowicze, Pińsk i wiele mniejszych miejscowości. Miasta zamieniały się w zaplecze wojskowe, a mieszkańcy musieli mierzyć się z bombardowaniami, rekwizycjami, przymusowymi ewakuacjami oraz głodem. Tysiące rodzin zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów, często bez nadziei na szybki powrót.
Jednocześnie wojna zapoczątkowała przemiany, które odmieniły polityczną mapę Europy. Upadek Imperium Rosyjskiego, Niemiec i Austro-Węgier stworzył szansę na odrodzenie niepodległej Polski. Po zakończeniu wojny oraz zwycięstwie w wojnie polsko-bolszewickiej część ziem kresowych – w tym Grodno, Lida, Nowogródek i Wołkowysk – znalazła się w granicach II Rzeczypospolitej.
Dla mieszkańców Kresów 28 lipca 1914 roku stał się symbolicznym początkiem epoki pełnej dramatów, ale również wielkich nadziei. Wydarzenia sprzed 112 lat ukształtowały losy całych pokoleń i pozostawiły trwały ślad w historii regionu, którego skutki były odczuwalne jeszcze przez wiele dziesięcioleci.