„Nowogródczyzna naszych ojców” autorstwa Kazimierza Krajewskiego to wyjątkowa opowieść o świecie, którego już nie ma. Ponad 500 stron albumu, wypełnionych setkami fotografii, dokumentów i wspomnień, pozwala spojrzeć na przedwojenne województwo nowogródzkie nie tylko jak na fragment historii II Rzeczypospolitej, ale przede wszystkim jak na miejsce tętniące życiem, zamieszkane przez ludzi, którzy tworzyli jego codzienność.
Była to część państwa polskiego położona na wschodnich rubieżach II Rzeczypospolitej. Nowogródczyzna zachwycała krajobrazem, wielokulturowością i bogactwem tradycji. To tutaj znajdowały się miasta, miasteczka i wsie, dwory, kościoły, szkoły oraz miejsca związane z polską kulturą i historią. Album Kazimierza Krajewskiego pozwala zobaczyć ten świat z bliska – poprzez twarze mieszkańców, rodzinne fotografie, uroczystości, życie szkolne, religijne, społeczne i codzienną pracę.
fot. NAC
To właśnie fotografie stanowią największą wartość tej publikacji. Na kolejnych stronach pojawiają się ludzie, których imiona i nazwiska często zachowały się jedynie w rodzinnych przekazach. Są dzieci i młodzież, żołnierze, nauczyciele, duchowni, urzędnicy, mieszkańcy miast i wsi. Są fotografie rodzinne, szkolne i pamiątkowe, a także obrazy miejsc, które dla kolejnych pokoleń stały się symbolem utraconej ojczyzny.
„Nowogródczyzna naszych ojców” to swoista podróż śladami pamięci. Każde zdjęcie jest świadectwem konkretnego czasu i konkretnego życia. Razem tworzą niezwykły obraz społeczności, która przed wrześniem 1939 roku budowała swoją przyszłość, nie wiedząc, jak dramatyczne wydarzenia przyniosą kolejne lata.
fot. NAC
Publikacja ma również szczególne znaczenie dla potomków mieszkańców dawnych Kresów. Dla wielu rodzin fotografie mogą być okazją do odnalezienia znanych z rodzinnych opowieści miejsc, osób i wydarzeń. Mogą stać się początkiem własnych poszukiwań i prób odtworzenia historii rodzinnych korzeni.
Album Kazimierza Krajewskiego przypomina, że historia Kresów to nie tylko wielkie wydarzenia, daty i nazwiska. To przede wszystkim ludzie – ich domy, rodziny, szkoły, parafie, praca, święta i życie codzienne.
Artur Nowicki