1 maja 2004 roku zapisał się w historii jako moment przełomowy – nie tylko dla Polski, lecz dla całego kontynentu. Tego dnia Polska, wraz z dziewięcioma innymi państwami Europy Środkowej i Południowej, stała się częścią Unii Europejskiej. Było to największe rozszerzenie tej wspólnoty w jej dotychczasowej historii, a zarazem symboliczne domknięcie pewnej epoki – epoki podziału, który przez dziesięciolecia przecinał Europę na dwa przeciwstawne światy.
Dla krajów, które jeszcze kilkanaście lat wcześniej znajdowały się po wschodniej stronie żelaznej kurtyny, integracja europejska nie była jedynie projektem gospodarczym czy politycznym. Była czymś znacznie więcej – potwierdzeniem powrotu do wspólnoty wartości, do przestrzeni wolności, demokracji i współpracy. Rządy państw regionu traktowały akcesję jako ostateczne zerwanie z dziedzictwem lat 1945–1989, kiedy to kontynent pozostawał podzielony między dwa rywalizujące bloki ideologiczne.
Droga do tego momentu nie była ani krótka, ani łatwa. Transformacja ustrojowa, reformy gospodarcze, dostosowanie prawa do standardów europejskich – wszystko to wymagało determinacji i wysiłku całych społeczeństw. Jednak wizja zjednoczonej Europy, w której granice tracą na znaczeniu, a współpraca zastępuje konflikt, okazała się silniejsza niż wszelkie trudności.
Rozszerzenie z 2004 roku zmieniło nie tylko nowe państwa członkowskie, lecz także samą Unię. Wspólnota zyskała nową dynamikę, świeżą energię i doświadczenia krajów, które w krótkim czasie przeszły drogę od systemów autorytarnych do stabilnych demokracji. Europa stała się bardziej różnorodna, ale i bardziej kompletna – bliższa idei jedności w różnorodności.
Dziś, z perspektywy lat, 1 maja 2004 roku jawi się jako jeden z tych momentów, które redefiniują bieg historii. To dzień, w którym Europa nie tylko się powiększyła, lecz przede wszystkim – w pewnym sensie – na nowo się odnalazła.