W przededniu Dnia Wojska Polskiego działacze Związku Polaków na Białorusi w Brześciu oraz rodzice uczniów miejskiego Ośrodka Nauczania Języka Polskiego po raz kolejny zatroszczyli się o miejsca pamięci związane z historią miasta i polskiego wojska. Przeprowadzili prace porządkowe na dwóch ważnych brzeskich nekropoliach – cmentarzu katolickim przy ul. Puszkińskiej oraz Cmentarzu Garnizonowym.
Koszenie trawy, oczyszczanie terenu, porządkowanie mogił i usuwanie zarastającej roślinności to z pozoru zwykłe prace gospodarskie. W przypadku historycznych cmentarzy mają jednak znacznie głębszy wymiar. Każda uporządkowana mogiła, każdy odnowiony krzyż i oczyszczona tablica przypominają o ludziach, którzy przed laty tworzyli historię Brześcia i całej Polski.
Nekropolia – kronika Brześcia
Katolicki, nazywany również polskim, cmentarz w centrum Brześcia jest jednym z najważniejszych świadków historii miasta. Jego dzieje sięgają połowy XIX wieku, a najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1835 roku. Wśród mogił spoczywają przedstawiciele różnych środowisk – arystokraci, lekarze, duchowni, społecznicy i mieszkańcy Brześcia, których losy nierozerwalnie związane były z polską historią miasta.
Nekropolia kryje także historie niezwykłe i tragiczne. Według przekazów pochowano tutaj polskich lotników, którzy zginęli podczas próby rekordowego przelotu. Zachowane krypty, stare nagrobki, figury aniołów oraz mogiły zbiorowe żołnierzy wojny polsko-bolszewickiej tworzą wyjątkową przestrzeń pamięci.
Cmentarz na przestrzeni dziesięcioleci został poważnie okrojony przez rozbudowę miasta. Tym bardziej istotna jest troska o tę część nekropolii, która przetrwała do naszych czasów.
Cmentarz żołnierzy Twierdzy Brzeskiej
Drugim miejscem prac porządkowych był Cmentarz Garnizonowy Wojska Polskiego przy Twierdzy Brzeskiej. To największa polska nekropolia wojskowa na Ziemi Brzeskiej. Znajduje się tutaj 656 grobów, w których spoczywają żołnierze związani z obsadą Twierdzy Brzeskiej z lat 1921–1939 oraz jej obrońcy z września 1939 roku.
Każda z tych mogił jest częścią historii polskiego wojska. Wśród pochowanych byli ludzie, którzy służyli Rzeczypospolitej w okresie międzywojennym, a następnie stanęli w obronie Brześcia w dramatycznych dniach września 1939 roku.
Cmentarz przez lata był świadkiem nie tylko historii, ale także jej niszczenia. W czasach sowieckich nekropolia została zdewastowana i przez długi czas pozostawała zaniedbana. Dopiero po upadku Związku Sowieckiego, w latach 90. XX wieku, rozpoczęto jej porządkowanie i przywracanie należnego jej miejsca w przestrzeni miasta.
Dla Polaków mieszkających w Brześciu opieka nad grobami nie jest jedynie pracą porządkową. To przede wszystkim wyraz szacunku wobec poprzednich pokoleń i świadectwo przywiązania do polskiej historii.
Prace na brzeskich cmentarzach nabierają szczególnego znaczenia w przededniu Dnia Wojska Polskiego. To symboliczny sposób oddania hołdu żołnierzom, których groby znajdują się poza granicami współczesnej Polski, ale których pamięć pozostaje ważną częścią polskiego dziedzictwa.