Kościół Bożego Ciała w Krzemienicy to wyjątkowy zabytek, w którym historia polskich rodów szlacheckich, kunszt dawnych artystów i wielowiekowa tradycja religijna tworzą niezwykłą opowieść. Świątynia, ufundowana na początku XVII wieku, kryje w swoich murach cenne dzieła sztuki i świadectwa przeszłości, które do dziś zachwycają miłośników historii.
fot. poshyk.info
Fundacja Wolskich – początek niezwykłej historii
Historia krzemienickiego kościoła sięga 1617 roku. Wówczas Mikołaj Wolski, kasztelan witebski, wraz z żoną Barbarą z Woynów, rozpoczęli starania o budowę świątyni i klasztoru dla kanoników laterańskich. Była to inicjatywa o szczególnym znaczeniu – kościół w Krzemienicy miał stać się pierwszą placówką tego zgromadzenia na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego.
fot. wikipedia/domena publiczna
Kamień węgielny położono w 1619 roku, a budowę rozpoczęto rok później. Przedwczesna śmierć fundatorów przerwała realizację ich planów. Dzieło kontynuował jednak ich syn Kazimierz Wolski, zobowiązany do tego testamentem matki. Kościół ukończono przed 1629 rokiem, natomiast klasztor powstał w 1646 roku. Świątynia została konsekrowana w 1657 roku.
Skromna fasada i bogactwo wnętrza
Z zewnątrz kościół Bożego Ciała prezentuje się dość skromnie. Murowana budowla łączy elementy renesansu i późnego gotyku. Prostokątny korpus, niższe prezbiterium zamknięte półkoliście oraz schodkowy szczyt fasady nadają jej charakterystyczny wygląd.
fot. poshyk.info
Prawdziwe bogactwo kryje się jednak we wnętrzu. Zachował się tu cenny zespół manierystycznego wyposażenia z około 1630 roku. Szczególną uwagę przyciąga ołtarz główny, ozdobiony reliefami i pełnoplastycznymi rzeźbami. Warto również zwrócić uwagę na dębowe drzwi z ornamentem okuciowym, drewnianą balustradę komunijną oraz chór muzyczny, którego pola niegdyś zdobiły malowane sceny przedstawiające świętych muzykujących.
Nagrobek fundatorów – kamienna opowieść o Wolskich
Jednym z najcenniejszych zabytków świątyni jest monumentalny nagrobek Mikołaja i Barbary Wolskich, ufundowany przez ich syna Kazimierza w latach 1623–1639. Wykonany z marmuru bolechowickiego i wapienia pińczowskiego, stanowi przykład kunsztu artystycznego warsztatu z Chęcin.
fot. poshyk.info
W centralnej części monumentu ukazano klęczące postacie fundatorów przy krucyfiksie. Mikołaj Wolski przedstawiony został w zbroi, z hełmem i szablą, natomiast Barbara w długiej sukni i tradycyjnym nakryciu głowy. Całość przypomina łuk triumfalny, a herby rodowe podkreślają szlacheckie pochodzenie małżonków.
Matka Boska Ostrobramska i zabytkowa dzwonnica
fot. poshyk.info
Wśród wyjątkowych elementów wyposażenia znajduje się obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej, będący kopią wileńskiego wizerunku. Obraz zdobi srebrna, pozłacana sukienka oraz niezwykła korona, ozdobiona kolorowymi szkiełkami. Z ołtarzem związany jest również pergaminowy akt konsekracji z 1657 roku, podpisany przez biskupa wileńskiego Jana Dowgiałłę Zawiszę.
Nieopodal kościoła wznosi się barokowa dzwonnica z około 1765 roku. Jej historia również kryje ślady minionych epok. Dawne dzwony, w tym najstarszy z 1620 roku, zostały zrabowane przez Rosjan podczas I wojny światowej. W 1930 roku, dzięki staraniom ks. Józefa Malinowskiego i ofiarności parafian, zakupiono trzy nowe dzwony, które do dziś przypominają o żywej tradycji tego miejsca.
Kościół Bożego Ciała w Krzemienicy pozostaje nie tylko zabytkiem architektury, lecz także bezcennym świadectwem polskiego dziedzictwa na ziemiach dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Jego historia, zaklęta w murach, rzeźbach i obrazach, wciąż opowiada o wierze, fundatorach i artystycznym bogactwie minionych stuleci.
Piotr Kuncewicz
