Rogoźnica Wielka, malownicza wieś położona w sercu Grodzieńszczyzny, kryje w sobie niezwykły skarb – kościół pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny, wzniesiony z surowych, polnych kamieni. Jego historia, naznaczona zarówno duchowym zapałem, jak i tragicznymi wydarzeniami, stanowi fascynującą opowieść o lokalnej społeczności i jej niezłomnej wierze.
Etymologia i pierwsze wzmianki
Nazwa Rogoźnica wywodzi się od słowiańskiego słowa „rogoża”, oznaczającego roślinę bagienną, powszechnie wykorzystywaną w gospodarstwie. Osady położone na podmokłych terenach często nosiły tę nazwę, co świadczy o charakterze okolicznych ziem. Pierwsze wzmianki o Rogoźnicy pochodzą z początków XVI wieku. Wtedy to, wieś figurowała jako królewski majątek, przechodzący z rąk do rąk różnych bojarów.
Z rodu Suchodolskich i Meysztowiczów
W połowie XVIII wieku, Rogoźnica stała się własnością rodu Suchodolskich, zamożnej szlachty z Wołkowyszczyzny. Kazimierz Suchodolski zapisał się w historii jako uczestnik ostatniego Sejmu Rzeczypospolitej w Grodnie w 1793 roku, który przypieczętował drugi rozbiór Polski. Jego wnuk, January Suchodolski, zasłynął jako wybitny malarz batalista. Po powstaniu styczniowym w 1863 roku, Rogoźnica została skonfiskowana ówczesnym właścicielom, Szabańskim, za ich udział w walce z caratem. Majątek przekazano rosyjskim urzędnikom. Dopiero w 1906 roku, dzięki staraniom Oskara Meysztowicza, miejscowego szlachcica, Rogoźnica powróciła w polskie ręce. Meysztowicz, powołując się na litewskie korzenie rodu, zdołał przekonać carskie władze do sprzedaży majątku.
Dążenie do utworzenia parafii
Przez wieki Rogoźnica należała do parafii w pobliskiej Krzemienicy. Jednak w 1924 roku mieszkańcy, pragnąc mieć własny kościół, zwrócili się do biskupa wileńskiego z prośbą o utworzenie samodzielnej parafii. Argumentowali, że kościół w Krzemienicy jest zbyt stary i nie można go rozbudować, a odległość do niego stanowi utrudnienie dla wiernych. Ponadto, Meysztowiczowie, zwłaszcza Flora, żona Oskara, zadeklarowali gotowość sfinansowania budowy kościoła i przekazania ziemi pod budowę plebanii. Dzięki przychylności biskupa Jerzego Matulewicza, sprawa została rozstrzygnięta pozytywnie na początku 1925 roku. Ustalanie granic nowej parafii trwało jednak niemal do końca 1927 roku. W rezultacie, parafia w Rogoźnicy Wielkiej, stała się jedną z największych w regionie, licząc ponad 4 tysiące wiernych.
Architektoniczne arcydzieło z polnych kamieni
Kościół w Rogoźnicy, wzniesiony w latach 1926-1928, według projektu architekta Romualda Guta, jest architektonicznym unikatem. Do jego budowy użyto bowiem polnych kamieni o ciemnych i różowych odcieniach, zbieranych przez mieszkańców wsi. Kamienie zostały starannie obrobione, tworząc niemal idealnie równe ściany. Prosta, czworoboczna bryła kościoła, z potężną dzwonnicą i zakrystią, robi imponujące wrażenie na tle krajobrazu. Z kościelnej wieży rozciąga się widok na całą parafię. Świątynia została poświęcona w październiku 1928 roku, pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny.
Tragiczny los fundatora
Oskar Meysztowicz, główny fundator kościoła, zginął tragicznie we wrześniu 1939 roku, zamordowany przez sowieckie władze wraz z katolickim i prawosławnym duchownym z Zelwy. Jego grób miał się znajdować w podziemiach kościoła, na co uzyskał zgodę Kurii Wileńskiej.
Czas próby i odrodzenie
Po II wojnie światowej kościół w Rogoźnicy, z przerwami, funkcjonował do końca lat 50. XX wieku. W okresie nasilonej walki z religią w czasach Chruszczowa, świątynia została zamknięta, a parafia formalnie zlikwidowana. Mimo to, wierni nadal gromadzili się w kościele, modląc się i podtrzymując płomień wiary.
W 1989 roku, w okresie odwilży politycznej, kościół został zwrócony katolikom. Dzięki determinacji i zaangażowaniu lokalnej społeczności, świątynia odzyskała swój blask i ponownie stała się duchowym centrum parafii. Dziś kościół w Rogoźnicy Wielkiej jest jedną z najbardziej charakterystycznych i oryginalnych świątyń diecezji grodzieńskiej, świadectwem historii i wiary mieszkańców tej ziemi.
więcej zdjęć znajdziesz na https://portalzpb.pl/2025/03/27/rogoznica-wielka/