Łopienica. Zniszczona świątynia, która przechodziła z rąk do rąk

by Jan Roman
122 views

Znalezienie nieodbudowanej świątyni na terytorium Grodzieńszczyzny nie jest takie proste, jednak można je tu spotkać.

fot. Wikipedia

Są takie sytuacje, kiedy świątyni nie ma zwyczajnie komu i dla kogo odnowić. Tak właśnie jest z dawnym kościołem w Łopienicy Wielkiej. Ponieważ po 1945 roku, nawet sama nazwa Łopienica Wielka przestała istnieć, a dwór o tej samej nazwie, został przyłączony do wsi Hryniewicze.

Wielka, lub, jak wcześniej mówiono, Łopienica Stara, jest znana od XV wieku. Był to dwór wielkiego księcia litewskiego, którym władali: Kłoczki, Andruszkowicze, Pukszty, Alendscy i wielu innych przedstawicieli szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego. Już w pierwszej połowie XV wieku, w Łopienicy Starej była dość duża kaplica, jednak powstanie tam klasztoru franciszkanów wiąże się z rodem Ogińskich.

W lipcu 1679 roku, Jan i Joanna Ogińscy sprowadzili do Łopienicy 12 ojców franciszkanów, dając im folwark Cielaki i karczmę w Porozowie. Za to franciszkanie zobowiązali się do zbudowania kamiennego klasztoru i założenia parafii. Jednak historia budowy rozciągnęła się na cały wiek. W 1745 roku zbudowano tylko fundamenty wielkiego kościoła, a Bułharyni, którzy władali Łopienicą po Ogińskich, nie mieli finansowych możliwości szybkiego zbudowania tak okazałego kościoła. Wreszcie, w 1785 roku, poświęcono kościół klasztoru franciszkanów pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, a parafia przy nim została założona dopiero czternaście lat później. 

Kościół został zbudowany w formie trójnawowej bazyliki. Na fasadzie znajdowało się sześć rzeźbionych doniczek i krzyż. Dach kościoła pokryty był gontem, jedynie jego przednia część była blaszana. W kościele znajdowało się pięć ołtarzy z namalowanymi na deskach i drewnie obrazami. W pierwszych dziesięcioleciach XIX wieku klasztor był aktywnie rozbudowywany – powstał tu kamienny budynek klasztoru, dom dla ubogich i wiele drewnianych budynków gospodarczych.

fot. Wikipedia

Mimo starań ówczesnego właściciela Łopienicy Wielkiej i patrona świątyni Jana Bułharyna, w 1832 roku, kościół został zamknięty. Wystrój i obrazy przeniesiono do kościoła w Porozowie. Budynek stał pusty przez prawie 40 lat. W 1870 roku, zaczęto przebudowywać go na cerkiew prawosławną, zmieniając wygląd kościoła poprzez dokończenie pięciu kopuł. Cerkiew w Łopienicy Wielkiej była w istocie największą świątynią prawosławną w okolicy. Parafia liczyła wówczas około 2000 wiernych.

W 1915 roku, prawosławni księża, a także większość parafian przed przybyciem wojsk niemieckich, uciekło do Rosji. Największy dzwon, podarowany jeszcze przez cara Aleksandra II, podczas próby jego demontażu oderwał się i rozbił na liczne kawałki. Począwszy od 1919 roku, świątynia ponownie służyła katolikom, jednak do 1939 roku nie udało się powstrzymać dewastacji świątyni i przeprowadzić jej gruntownego remontu. Nawiasem mówiąc, w 1919 roku w kościele przez pewien czas służyli białoruscy patrioci, księża: Józef Hermanowicz i Kazimierz Stapowicz, którym przypadł w udziale niełatwy los odbudowy świątyni po kilku latach spustoszenia. 

W czasach radzieckich, kościół był wykorzystywany jako klub do wyświetlania propagandowych filmów i wystaw, jednak w 1982 roku, ostatecznie zdecydowano się przerobić go na magazyn. Niemal w połowie rozebrano mury świątyni, wybito wejście, by mogły tam wjechać ciężarówki i traktory, niszcząc przy tym wspaniały barokowy portal. Budynek, choć wiele stracił na swoim wyglądzie, ale do dziś, pusty i częściowo zniszczony, pozostaje okazałym świadectwem oddania Bożej sprawie tych ludzi, którzy budowali świątynię i w niej się modlili.


portalzpb.pl na podstawie slowo.grodnensis.by