Rok 2026 w polskim kalendarzu społecznym i kulturalnym zapowiada się niezwykle intensywnie. Senat RP oficjalnie ogłosił patronów nadchodzących dwunastu miesięcy. To rok wielkich rocznic: od stulecia „miasta z morza i marzeń”, przez jubileusz protestów radomskich, aż po hołd dla gigantów polskiej kultury i duchowości. Poznaj postacie i wydarzenia, które będą kształtować tożsamość Polaków w 2026 roku.
100 lat Gdyni: od wioski rybackiej do morskiej potęgi
Najważniejszym punktem na mapie obchodów 2026 roku będzie Gdynia. Dokładnie wiek temu, w 1926 roku, ta niewielka osada otrzymała prawa miejskie, stając się symbolem ambicji II Rzeczypospolitej.
Budowa nowoczesnego portu była jednym z największych wyzwań logistycznych przedwojennej Polski. Senatorowie w swojej uchwale podkreślają, że Gdynia to nie tylko „okno na świat”, ale dowód na to, jak wizjonerskie plany mogą zmienić bieg historii. Dziś, licząca niemal ćwierć miliona mieszkańców metropolia, łączy modernistyczną architekturę z dynamicznym rozwojem stoczniowym i technologicznym. Rok 2026 będzie okazją do przypomnienia losów budowniczych miasta oraz Kaszubów, którzy współtworzyli ten fenomen.
Pamięć o Czerwcu ’76
Kolejnym filarem roku 2026 jest 50. rocznica Robotniczych Protestów Czerwca 1976. Wydarzenia w Radomiu, Ursusie i Płocku były momentem zwrotnym w walce z komunistyczną dyktaturą.
Uchwała Senatu oddaje hołd ofiarom brutalnych represji, wspominając o tzw. „ścieżkach zdrowia” i masowych zwolnieniach z pracy. To właśnie wtedy zrodziła się solidarność między robotnikami a intelektualistami, co zaowocowało powstaniem Komitetu Obrony Robotników (KOR). Patronat senacki ma na celu przywrócenie prawdy o bohaterach tamtych dni, których propaganda PRL próbowała przedstawić jako „warchołów i chuliganów”.
Andrzej Wajda: ambasador polskiej duszy
W świecie kultury rok 2026 będzie należał do Andrzeja Wajdy. Jako współtwórca polskiej szkoły filmowej i zdobywca Oscara, Wajda zdefiniował sposób, w jaki Polacy myślą o swojej historii. Od „Popiołu i diamentu” po „Człowieka z żelaza” – jego filmy stały się częścią światowego kanonu.
Wajda to jednak nie tylko kino. Senatorowie przypominają o jego zasługach dla teatru, powołaniu Muzeum „Manggha” w Krakowie oraz jego działalności jako senatora I kadencji. Był mistrzem, który uczył odpowiedzialności za wspólnotę i wolność.
Jerzy Giedroyć: redaktor wolnej myśli
W 2026 roku minie 80 lat od założenia Instytutu Literackiego w Rzymie oraz blisko 80 lat od wydania pierwszego numeru paryskiej „Kultury”. Z tego powodu patronem roku został redaktor Jerzy Giedroyć.
To on, z emigracyjnego oddalenia, kształtował nowoczesną myśl polityczną. Giedroyć promował wizję Polski tolerancyjnej, współpracującej z wolną Ukrainą, Litwą i Białorusią. Jego dziedzictwo to lekcja pluralizmu i patrzenia w przyszłość, która w dzisiejszych czasach wydaje się niezwykle aktualna.
Bł. Matka Elżbieta Róża Czacka: wzrok serca
Ostatnią z patronackich postaci jest Błogosławiona Matka Elżbieta Róża Czacka. Niewidoma zakonnica, która całe życie poświęciła „niewidomym na ciele i duszy”. To ona stworzyła unikalny w skali światowej ośrodek w Laskach pod Warszawą, wprowadzając systemową opiekę tyflologiczną (naukę o niewidomych) w Polsce.
Ustanowienie jej patronką to wyraz uznania Senatu RP dla jej heroicznej służby i empatii. Matka Czacka udowodniła, że niepełnosprawność nie jest barierą w budowaniu wielkich dzieł społecznych, a jej postawa została uhonorowana najwyższymi odznaczeniami państwowymi.