Na niewielkim wzgórzu, wśród brzóz i jałowca, spoczywają żołnierze 5. Pułku Piechoty Legionów, którzy polegli w wojnie polsko-bolszewickiej. Ich mogiły przypominają o czasie, gdy na wschodnich rubieżach odradzającej się Rzeczypospolitej toczyła się walka o jej granice i wolność.
fot. https://www.facebook.com/rakowszczyzna
Najdalej na północ
W pobliżu wsi Draguny, niedaleko dzisiejszej granicy białorusko-łotewskiej, znajduje się jeden z ważniejszych polskich cmentarzy wojennych na terenie obecnej Białorusi. Jest to zarazem najbardziej wysunięty na północ cmentarz żołnierzy Wojska Polskiego, poległych w obronie Rzeczypospolitej, znajdujący się na terytorium dzisiejszego państwa białoruskiego.
W okresie II Rzeczypospolitej Draguny należały do gminy Leonpol w powiecie brasławskim, w województwie wileńskim. Dziś teren ten administracyjnie należy do rejonu miorskiego w obwodzie witebskim.
Cmentarz znajduje się na końcu wsi, na niewielkim pagórku pośród pól, niedaleko drogi. Z daleka trudno go dostrzec. Nad mogiłami pochylają się brzozy, a obok rosną jodły i jałowiec. W tej spokojnej, niemal bezludnej przestrzeni szczególnie mocno odczuwa się upływ czasu.
24 żołnierzy na straży pamięci
fot. https://www.facebook.com/rakowszczyzna
Niewielka nekropolia została utworzona na planie prostokąta. Znajduje się tutaj 21 mogił oraz pomnik zwieńczony krzyżem, na którym umieszczono herb państwa polskiego i tablicę pamiątkową. Groby rozmieszczono w dwóch rzędach. W jednej z mogił spoczywają czterej nieznani żołnierze. Łącznie na cmentarzu pochowanych jest 24 polskich żołnierzy.
Byli to żołnierze 5. Pułku Piechoty Legionów, którzy polegli podczas wojny polsko-bolszewickiej. Ich los był częścią dramatycznej historii pierwszych lat odrodzonej Polski, kiedy granice młodego państwa nie były jeszcze ustalone, a na wschodzie trwały ciężkie walki z bolszewicką Rosją.
Na pamiątkowej tablicy widnieje napis:
fot. https://www.facebook.com/rakowszczyzna
1919–1931
POLEGŁYM ŻOŁNIERZOM
5 P.P. LEG. W WOJNIE POLSKO – BOLSZEWICKIEJ
STRAŻNICA CZURYŁOWO
Choć dzisiaj miejsce to jest niewielką, cichą nekropolią, dla historii polskich Kresów ma szczególne znaczenie. Każda z mogił przypomina o konkretnych ludziach – żołnierzach, którzy znaleźli się na dalekiej północno-wschodniej rubieży odrodzonej Rzeczypospolitej i zapłacili najwyższą cenę za służbę Ojczyźnie.
Opieka i pamięć ZPB
fot. https://www.facebook.com/rakowszczyzna
Cmentarz w Dragunach został odrestaurowany w 2017 roku. Dzięki pracom porządkowym i konserwatorskim miejsce odzyskało godny wygląd. Jednak troska o wojenne nekropolie nie kończy się wraz z przeprowadzeniem remontu. Takie miejsca wymagają stałej opieki, porządkowania i przede wszystkim – pamięci.
Związek Polaków na Białorusi opiekuje się cmentarzem w Dragunach, podobnie jak innymi miejscami polskiej pamięci rozsianymi po całej Białorusi. Porządkowanie mogił, pielęgnowanie nekropolii i przypominanie historii pochowanych tutaj ludzi są ważną częścią tej działalności.
Aleksander Lutkiewicz
Więcej zdjęć znajdziesz na:https://portalzpb.pl/2026/10/01/draguny-tu-spoczywaja-obroncy-rzeczypospolitej-fot-facebook-com-rakowszczyzna/