Dziś, miejscowości Jabłonowo nie ma na mapie Grodzieńszczyzny. Majątek Jabłonowo i stara kaplica obok, pozostały jedynie na starych przedwojennych planach. Po kaplicy, zachowały się do naszych czasów, mury.
fot.Wikipedia
Dziś, miejscowości Jabłonowo nie ma na mapie Grodzieńszczyzny. Majątek Jabłonowo i stara kaplica obok, pozostały jedynie na starych przedwojennych planach. Po kaplicy, zachowały się do naszych czasów, mury.
fot.Wikipedia
Sama kaplica została zbudowana w tym samym stylu co nowo odrestaurowany kościół w Wołczynie w powiecie kamienieckim obwodu brzeskiego. Kaplica ma ten sam centryczny plan kwadratowy i objętość konstrukcyjną, to samo usytuowanie otworów okiennych na tych samych fasadach, tę samą grubość ścian i te same techniki układania cegieł. Szczególnie interesująca jest technika zdobienia tynków elewacyjnych: powierzchnia między pilastrami jest wypełniona małymi wgłębieniami, co tworzy interesujący efekt izolacji pilastrów o stosunkowo małej grubości. Dach miał kiedyś piękną latarnię z koroną. Wewnątrz, w czterech rogach, znajdowały się loże z balkonami na dwóch piętrach.
Majątek w Jabłonowie należał do dóbr wołpiańskich, a więc do Sapiehów. Karolina Teresa z Radziwiłłów, wdowa po Kazimierzu Karolu Sapieże, poślubiła Józefa Aleksandra Jabłonowskiego w 1740 roku i przekazała mu swoje wielkie posiadłości – Jabłonowo i Wołpę. To on był fundatorem kaplicy, której mury zachowały się do dziś.
Jabłonowski – mąż stanu Rzeczypospolitej, historyk, mecenas. Otrzymał wykształcenie domowe, podróżował po Europie. Małżeństwo z Karoliną Sapiehą dało mu możliwość nabycia majątku i pełnienia funkcji publicznych – stolnika wielkiego litewskiego i wojewody nowogródzkiego. Aby nie podpisywać umowy pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej, pojechał do Lipska i utworzył tam Towarzystwo Naukowe Jabłonowskich (łac. Societas Jablonoviana). Był autorem prac z historii starożytnej Słowian i Polski: „Cesarstwo sarmackie, dziś Królestwo Polskie” i „Mapy Polski”. Zajmował się astronomią, matematyką i ekonomią. Po śmierci żony Karoliny, Jabłonowski ożenił się ponownie z wychowanką Branickich, Franciszką Wiktorią, księżniczką Woroniecką – biedną, ale bardzo piękną. Ślub datowany na 5 sierpnia 1766 roku, odbył się nad Niemnem, we wspomnianej kaplicy, gdyż w Jabłonowie nie było kościoła.
fot.Wikipedia
Po Jabłonowskim, majątek posiadali Woronieccy, Soltani, Ejsmonci. Wzniesiona przez pierwszego właściciela kaplica, służyła katolikom do 1863 roku, kiedy to została zamknięta na rozkaz władz rosyjskich. Planowano ją przerobić na cerkiew, jednak plan ten nigdy nie został zrealizowany. Ze świątyni usunięto tylko ołtarze i zdjęto żelazny krzyż. Następnie kaplica przechodziła z rąk do rąk, przez długi czas służyła jako magazyn siana.
Aż na kilka lat przed I wojną światową, spłonął dach i sufit z powodu wyładowania atmosferycznego. Następnie prawosławny archirej grodzieński przeznaczył na odbudowę kaplicy 2000 rubli, dzięki czemu położono nowy dach. Dalsze remonty przerwała wojna. Gdy zawierucha wojenna zmiotła z powierzchni ziemi okoliczne wsie, wiele rodzin mieszkało właśnie w tej kaplicy.
Po I wojnie światowej, kaplicy nikt już nie odbudował. Świątynia, która według jednego ze świadków „mogłaby zdobić główne ulice Paryża”, nigdy nie została odrestaurowana. Dziś Jabłonowo jest jednym z najbardziej malowniczych miejsc Grodzieńszczyzny. Jeśli odwrócić się plecami do ruin kaplicy, można zobaczyć starorzecze Niemna i jego zagajniki. A ze świątyni, niby wśród ciszy, dochodzą słowa modlitwy.
portalzpb.pl na podstawie slowo.grodnensis.by