Zbliża się wyjątkowa data w kalendarzu polskiego dziedzictwa kulturowego na Kresach. 6 czerwca przypada 185. rocznica urodzin Elizy Orzeszkowej – jednej z najwybitniejszych pisarek epoki pozytywizmu, nominowanej do Nagrody Nobla autorki „Nad Niemnem”, a przede wszystkim wielkiej patriotki i społeczniczki. Choć od jej narodzin mijają niemal dwa stulecia, pamięć o jej kresowych korzeniach wciąż żyje, inspiruje i jednoczy ludzi. Działacze Związku Polaków na Białorusi przeprowadzili porządkowanie rodzinnego cmentarza Pawłowskich w Zaleśnej. To właśnie tam spoczywają najbliżsi krewni jednej z najwybitniejszych polskich pisarek i patriotek XIX wieku – jej ojciec Benedykt Pawłowski, siostra Klementyna oraz wuj Jan Pawłowski.
Prace porządkowe objęły oczyszczenie nagrobków, usunięcie zarośli, grabienie liści i uporządkowanie terenu wokół historycznych mogił. W inicjatywie uczestniczyli członkowie Związku Polaków na Białorusi, dla których troska o miejsca pamięci jest ważnym elementem pielęgnowania polskiego dziedzictwa narodowego na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej.
Cmentarz w Zaleśnej należy do miejsc szczególnie ważnych dla historii rodziny Orzeszkowej. Choć sama pisarka spoczywa w Grodnie, groby jej krewnych przypominają o korzeniach autorki „Nad Niemnem” i o środowisku, które ukształtowało jej wrażliwość, przywiązanie do tradycji oraz patriotyczne postawy. Dla uczestników akcji była to nie tylko praca społeczna, ale także forma oddania hołdu jednej z najwybitniejszych postaci polskiej kultury.
– Przyjeżdżamy tutaj nie tylko po to, by uporządkować stare nagrobki. To nasz obowiązek wobec historii i ludzi, którzy ją tworzyli. Każdy oczyszczony pomnik i każda zapalona świeca są znakiem, że pamięć o Elizie Orzeszkowej i jej rodzinie nadal żyje wśród Polaków na Białorusi – powiedziała jedna z uczestniczek akcji porządkowej.
W ramach przygotowań do rocznicowych obchodów działacze Związku Polaków na Białorusi przeprowadzili również prace porządkowe w Milkowszczyźnie – miejscu narodzin pisarki. Uporządkowano teren związany z pamięcią o Orzeszkowej, podkreślając znaczenie tej miejscowości dla polskiej kultury i historii. Dzięki temu zarówno Zaleśna, gdzie spoczywają członkowie rodziny pisarki, jak i Milkowszczyzna, gdzie przyszła ona na świat, zostały godnie przygotowane do upamiętnienia jubileuszu.
Działacze Związku Polaków na Białorusi od lat opiekują się miejscami związanymi z historią i kulturą polską. Regularnie porządkują cmentarze, odnawiają zapomniane mogiły oraz organizują wydarzenia upamiętniające wybitnych rodaków. Dzięki takim inicjatywom kolejne pokolenia mogą poznawać historię swoich przodków i zachowywać więź z dziedzictwem pozostawionym przez poprzednie generacje.
Ewa Potocka