Piaski zawsze znajdowały się na ważnych szlakach. W dawnych czasach, przez miasto przebiegał szlak królewski z Krakowa do Wilna, a Niemnem – ze wschodu na zachód – płynęły statki z towarami w stronę Kowna i Królewca. Położone na dużej, piaszczystej wyspie utworzonej przez rzekę Żelwiankę, Piaski były początkowo dużym dworem, który należał i do Chotkiewiczów, i do Sanguszków, i do Sapiegów.
W 1680 roku, w Piaskach powstał pierwszy drewniany kościół pw. Wniebowstąpienia Najświętszej Maryi Panny. Gospodarzami świątyni byli ojcowie dominikanie z Dereczyna, który w tym czasie, podobnie jak Piaski, należał do Sapiegów, ale samodzielnej parafii wówczas jeszcze nie było.
Pod koniec XVIII wieku, ubogie miasteczko, do tego zasiedlone głównie przez żydów, zostało opuszczone przez dominikanów. Ich drewniany kościół, w 1801 roku, został ponownie poświęcony i stał się świątynią parafialną. Drewniany kościół stał przez wiele dziesięcioleci. Była to świątynia kryta gontem, wzniesiona w formie krzyża, w której znajdowało się aż pięć ołtarzy i dwie wieżyczki. Z przodu, świątynię zdobiła galeria z rzeźbioną balustradą nad wejściem, która oparta była na czterech filarach. Obok znajdowała się duża drewniana dzwonnica, a jeden z dzwonów wybijał nawet godziny.
W drugiej połowie XIX wieku, mieszkańcy miasta wybudowali nowy kościół (stary jeszcze przez pewien czas stał obok). Nowa świątynia spłonęła jednak kilka lat później, a sprawa budowy kamiennego kościoła ruszyła z miejsca dopiero w 1896 roku. Wtedy to ksiądz Klepacki ze Strubnicy, zwrócił się do władz z wnioskiem o pozwolenie na budowę nowego kościoła dla ponad pięciuset katolików. Władze lokalne niezbyt przychylnie odniosły się do tego pomysłu, jednak gubernator grodzieński Światopełk-Mirski, zezwolił na wzniesienie kościoła.
W 1901 roku, pod kierunkiem inżyniera Wilhelma Sroki, został postawiony fundament, jednak budowę kościoła ukończono dopiero w 1915 roku, dzięki staraniom ks. Aleksandra Hajduka. Niestety, wkrótce potem, bo podczas I wojny światowej, świątynia została poważnie uszkodzona przez pociski artyleryjskie. Wówczas straciła swoją wieżę z kamienia łupanego.
Przez ponad dziesięć lat kościół popadał w ruinę i dopiero około 1930 roku, ponownie zaczęto odprawiać w nim nabożeństwa. W 1945 roku, świątynię zamknięto, a przez kolejne cztery dziesięciolecia wykorzystywano ją jako spichlerz. Może nie najgorsze przeznaczenie dla świątyni, która przynajmniej nie została zniszczona. I tak się złożyło, że istniejąc 100 lat, kościół w Piaskach, przez ponad 50 lat, nie mógł służyć ludziom jako dom Boży.
Ale dzisiaj, zwrócony katolikom, przyciąga uwagę każdego podróżnika. Oryginalny zarówno materiał – szlifowany kamień polny – jak i wygląd kościoła, kształt okien i niektórych części ścian, budzą skojarzenia ze średniowiecznym zamkiem gdzieś w Szkocji. Co więcej, jeśli pierwszy kontakt ze świątynią pozostawia wrażenie mroku, to po tym, jak słońce wyjdzie zza chmur i kolorowe kamienie zaczną błyszczeć, każdy na swój sposób, nastrój natychmiast się poprawia, a ręka sama się unosi, by dotknąć ścian. Nic dziwnego, że kościół w Piaskach, miał tak trudną historię.
portalzpb.pl na podstawie slowo.grodnensis.by
Więcej zdjęć znajdziesz na https://portalzpb.pl/2025/01/15/piaski/